TRUDNOŚCI ADAPTACYJNE, KTÓRE MOGĄ WYSTĄPIĆ U DZIECI I MŁODZIEŻY PO PRZYJEŹDZIE Z ZAGRANICY

W zachowaniu dzieci i młodzieży, która podjęła naukę w polskiej szkole po przyjeździe z zagranicy, mogą pojawić się trudności wynikające z przeżywanego stresu i tzw. szoku kulturowego.

SZOK KULTUROWY  definiowany również jako „stres akulturacyjny” dotyczy reakcji związanych ze znalezieniem się w obcym, nowym otoczeniu kulturowym (dla większości osób sytuacja tego typu może stać się źródłem stresu). W przypadku dzieci i młodzieży pojawić się mogą:

  • napięcie psychiczne wywołane wysiłkiem związanym z adaptacją psychologiczną do nowego kraju i kultury,
  • poczucie utraty w odniesieniu do przyjaciół czy członków rodziny pozostawionych w kraju pochodzenia, poczucie tęsknoty za bliskimi miejscami,
  • poczucie wyobcowania czy wręcz odrzucenia w nowej kulturze przez środowisko rówieśnicze lub sąsiedzkie,
  • niepewność co do właściwych sposobów zachowania,
  • zachwianie poczucia własnej wartości, własnej tożsamości,
  • zdziwienie, lęk, bezsilność, a nawet niesmak i oburzenie towarzyszące uświadomieniu sobie różnic pomiędzy kulturą własną a kulturą nową (Barzykowski, Grzymała – Moszczyńska i in. 2013).

Przeżywane trudności uczniowie mogą okazywać poprzez:

  • płaczliwość, wycofanie,
  • lęk,
  • problemy z koncentracją,
  • tęsknotę i chęć kontaktu z kolegami/koleżankami z dawnej szkoły,
  • werbalizację chęci powrotu do poprzedniego kraju,
  • „niegrzeczne zachowanie” – impulsywność,  kłótliwość, agresję wobec kolegów/koleżanek,
  • trudności integracyjne w klasie, konflikty
  • bóle brzucha, choroby, różnego rodzaju alergie, problemy ze snem, u młodszych dzieci również moczenie nocne,
  • trudności w posługiwaniu się terminologią z zakresu poszczególnych przedmiotów szkolnych,
  • problemy z mową (np. z płynnością).

W przypadku młodzieży pojawiają się niekiedy również:

  • bunt,
  • problemy z nauką,
  • zaburzenia odżywiania,
  • używki,
  • ucieczka w świat wirtualny,
  • zachowania ryzykowne,
  • autoagresja,
  • ucieczki z domu.

W sytuacji zmiany kraju zamieszkania istotną rzeczą jest przygotowanie dziecka do jak najlepszego poradzenia sobie z wyzwaniem, jakie niesie migracja, i udzielenie mu szerokiego wsparcia w środowisku domowym i szkolnym. Pozwoli to zmniejszyć rozmiar szoku kulturowego i zapobiec ewentualnym problemom związanym
z adaptacją do nowej rzeczywistości. Rodzice mogą jak najlepiej  przygotować dzieci na planowaną zmianę, rolą szkoły i nauczycieli jest ścisła, systematyczna współpraca z rodziną oraz zapewnienie uczniom szerokiego wsparcia: zarówno na płaszczyźnie edukacyjnej (nauka języka polskiego i usprawnianie kompetencji komunikacyjnych, pomoc w niwelowaniu braków i różnic programowych, dostosowanie i indywidualizowanie wymagań), jak i wychowawczej (integrowanie z klasą, adaptowanie do nowych warunków, troska o funkcjonowanie emocjonalne).